تبلیغات
دانشگاه علوم وفنون مازندران مهندسی صنایع - ارگونومی چیست؟
 
دانشگاه علوم وفنون مازندران مهندسی صنایع
موفقیت یعنى سازگارى با حوادث روزگار
                                                        
درباره وبلاگ

مدیریت وب سایت:
مهندس محمد جواد مهدوی
کارشناس برنامه ریزی و کنترل پروژه (با استفاده از
نرم افزارهای primavera&Microsoft Project)
کارشناس مدیریت ریسک پروژه (با استفاده از نرم افزار permaster)
کارشناسی:مهندسی صنایع – برنامه ریزی و تحلیل سیستمها
دانشگاه علوم و فنون مازندران
کارشناسی ارشد: مهندسی صنایع - صنایع
دانشگاه آزاد قزوین
----------------------------------------------------
Engineer Mohammad Javad Mahdavi
Expert:Project Planning & Control
(Oil & Gas & Construction Projects)
Email : Mohammadjavad.mahdavi@yahoo.com
Web Site : http://mjm0123.mihanblog.com
مدیر وبلاگ : محمد جواد مهدوی
نظرسنجی
نمره شما به وبلاگ من چند میتونه باشه؟







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
پنجشنبه 18 مهر 1392 :: نویسنده : محمد جواد مهدوی

ارگونومی در انتهای جنگ جهانی دوم پا به عرصه وجود گذاشت. این علم به واسطه تجزیه و آنالیز كردن ابزارآلات نظامی و جنگی در جنگ و موفقیت ها و نقایصش پایه گذاری شد. در انتها دانشمندان با توجه به نیازهای نوع بشر و در جهت قابل محاسبه و بررسی كردن روند طراحی (design process) در ماشین ها، وسایل و قطعات و ... از این علم استفاده بسیار كردند.
ارگونومی به واسطه بشر توسعه یافت وهم اكنون در علوم مختلف جهت استاندارد كردن ابزار و اشیا و قطعات ساخته دست بشر و در نهایت در مبلمان و استاندارد های فضاهای داخلی معماری بسیار كاربرد دارد.

ارگونومیست های حرفه ای به پهنه وسیعی از مسائل و عوامل تاثیرگذار بر چگونگی ساخت و كاربرد قطعه، مبلمان یا هر وسیله ای كه بخواهند به صورت تكنولوژیك طراحی كنند، دقت می كنند. این نگاه دقیق سبب رشد تكنولوژی در عرصه های مختلف صنعتی و تولید انبوه و ... می شود.

صفت های فیزیكی مثل اندازه، وزن، حجم، ارتفاع، استحكام، سرعت و توانایی های حسی مانند گرمایش راحت، حركت، ارتعاش، ایستایی و باربری و... تجزیه و تحلیل می شوند. این عمل در جهت بهتر كردن كارایی و بیشتر ساختن استحكام و كاستن از نقایص انجام می شود.
این اصول با كمك علومی كه شامل مبحث اندازه گیری بدن انسان، علم فرآیند های زیستی (بیونیك)، مهندسی، فیزیك محیطی، سیستم های بدن، فیزیولوژی، روان شناسی كاربردی و روان شناسی اجتماعی هستند، استخراج شده اند.

آسیب های حاصل از كار و فعالیت های محل كار كه شامل بالا بردن، حمل كردن، كشیدن، هل دادن و خم كردن هستند، با كمك گرفتن از ارگونومی بسیار روان تر و بهتر انجام می شوند.

ارگونومیست ها جهت بهتر كردن زندگی انسان تلاش می كنند با بالا بردن امنیت و افزودن عملكرد به واسطه فراهم آوردن راه حل هایی جهت كارگاه ها، ابزارها، وسایل و لباس های كار و... كیفیت زندگی را افزایش دهند. برنامه های ارگونومی به مدیریت كردن موقعیت های پرخطر و فراهم آوردن آموزش كاربرد از وسایل و تجزیه و تحلیل كردن اطلاعات و ایجاد قوانین جدید جهت اندازه ها و... كمك می كنند. این علم در سه شاخه توسعه یافته است، ارگونومی فیزیكی، ارگونومی دانشی و ارگونومی سازماندهی كه هر كدام از این سه شاخه به نوعی در كار طراحان معمار نقش ایفا می كند. در این راستا طراحان داخلی با استفاده از این علم هر لحظه گامی جهت بهینه سازی مبلمان، دكوراسیون و اجزای مورد استفاده انسان در زندگی بر می دارند. جالب است كه این تغییر و تحولات در محصولات كارخانه ها از هر نوع وسیله ای- از اتومبیل تا ساعت رو میزی منزل و...- با این اصول هر روزه بهتر و منطبق تر با عملكرد انسان می شوند.

كاربرد و استفاده یكسان، استفاده انعطاف پذیر ، راحت و قابل حس شدن، اطلاعات قابل درك و قابل تحمل در اشتباه، تلاش فیزیكی كم و اندازه و فضا برای نزدیك شدن و استفاده كردن.
طراحان این اصول را به طرق مختلف و متنوع به كار می گیرند و با استفاده از آنها در جهت ارتقای كیفیت زندگی بشر تلاش می كنند.
تعریف ارگونومی . تعریف رسمی ارگونومی که بوسیله انجمن ملی ارگونومی تأیید شده است به شرح زیر می باشد :

ارگونومی ( یا فاکتورهای انسانی ) اصول علمی مرتبط با فهم تعامل بین انسان و سایر عناصر یک سیستم و حرفه ای است که شامل تئوریها ، اصول و داده ها ، و روشها برای طراحی مطابق با بهینه سازی آسایش و رفاه افراد و عملکرد کامل سیستم می باشد. واژه ارگونومی آمیزه ای از دو واژه

یونانی ارگو (به معنی کار) و نوموس (به معنی قانون) است.

 

اکتورهای مهندسی انسانی (ارگونومی):

ظهور سازمانهای اجتماعی و گسترش روز افزون آنها، از ویژگی های بارز تمدن بشری است؛ به طوری که با توجه به عوامل گوناگون مکانی و زمانی، و ویژگی ها و نیازهای خاص جوامع مختلف، همه روزه انواع سازمانهای اجتماعی ظهور و گسترش می یابد و بر تعدادشان افزوده می شود. یک ملت بواسطه شهروندانش و یک سازمان بوسیله کارکنانش شناخته می شود. پیشرفت یک سازمان بوسیله سلامتی و تندرستی کارکنان مشخص می شود. نادیده گرفتن ایمنی و بهداشت کار موجب زیان اقتصادی قابل توجهی می شود که تاثیرات جدی بر بهره وری دارد.میزان بروز حوادث شغلی منجر به مرگ در کشورهای در حال توسعه ۳ تا ۴ برابر کشورهای توسعه یافته است. و این حوادث معمولاً بصورت غیر عمدی هستند.

در طول جنگ جهانی دوم تاکید اصلی دانشمندان علوم رفتاری بر استفاده از آزمونهایی برای انتخاب افراد مناسب برای هر کار و ابداع راهکارهای تربیتی بهتر بود کانون توجه، انطباق دادن شخص با کار بود. حرفه عوامل انسانی در دوران پس از جنگ زاده شد در سال ۱۹۴۹، انجمن پژوهشی ارگونومی که اکنون انجمن ارگونومی نامیده می شود در انگلستان تاسیس شد و اولین کتاب در باب عوامل انسانی ، به نام روان شناسی تجربی کار بسته عوامل انسانی در طراحی مهندسی انتشار یافت در سال ۱۹۵۹ موسسه بین المللی ارگونومی با هدف برقراری ارتباط بین چندین انجمن عوامل انسانی وارگونومی در کشورهای مختلف جهان تاسیس شد دوران ۲۰ ساله بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ شاهد رشد وبسط سریع عوامل انسانی بود.

ارگونومی :

تعریف ارگونومی :

تعریف رسمی ارگونومی که بوسیله انجمن ملی ارگونومی تأیید شده است به شرح زیر می باشد :

ارگونومی ( یا فاکتورهای انسانی ) اصول علمی مرتبط با فهم تعامل بین انسان و سایر عناصر یک سیستم و حرفه ای است که شامل تئوریها ، اصول و داده ها ، و روشها برای طراحی مطابق با بهینه سازی آسایش و رفاه افراد و عملکرد کامل سیستم می باشد. واژه ارگونومی آمیزه ای از دو واژه یونانی ارگو (به معنی کار) و نوموس (به معنی قانون) است. .در آمریکا ، مهندسی عوامل انسانی یا عوامل انسان مترادف واژه ارگونومی دانسته شده است . ارگونومی در اروپا ، ریشه در فیزیولوژی کار ، بیو مکانیک و طراحی ایستگاه کار دارد . در حالی که عوامل انسانی آمریکائیان ، از فیزیو لوژی تجربی سرچشمه گرفته ، بر عملکرد انسانی و طراحی سامانه ها متمرکز است. حرفه عوامل انسانی در دوران پس از جنگ جهانی دوم زاده شد در سال ۱۹۴۹، انجمن پژوهشی ارگونومی که اکنون انجمن ارگونومی نامیده می شود در انگلستان تاسیس شد و اولین کتاب در باب عوامل انسانی ، به نام روان شناسی تجربی کار بسته عوامل انسانی در طراحی مهندسی انتشار یافت در سال ۱۹۵۹ موسسه بین المللی ارگونومی با هدف برقراری ارتباط بین چندین انجمن عوامل انسانی وارگونومی در کشورهای مختلف جهان تاسیس شد دوران ۲۰ ساله بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ شاهد رشد وبسط سریع عوامل انسانی بود

ارگونومی در چهار شاخه بیومکانیک شغلی، روانشناسی مهندسی، آنتروپومتری، فیزیولوژی کار فعالیت می کند.

۱) فیزیولوژی کار: بخشی از دانش ارگونومی که تطبیق انسان با کار را در مصرف انرژی و همچنین تغییرات پارامترهای فیزیولوژیکی بدن در حین انجام کار مورد توجه قرار می دهد به فیزیولوژی کار معروف است.

۲) بیومکانیک شغلی: در بیومکانیک از قوانین فیزیکی مکانیک برای بدن استفاده می شود . با بکارگیری این قوانین این امکان بوجود می آید که در هنگام یک وضعیت خاص در بدن و حرکت آن ، میزان فشار مکانیکی موضعی اعمال شده بر عضلات و مفصل ها محاسبه شود

۳) روان شناسی مهندسی: به فاکتورهای محیطی فیزیکی و شیمیایی مانند سر و صدا ، ارتعاش ، روشنایی ، آب و هوا و مواد شیمیایی می توانند بر روی ایمنی ، سلامتی و آسایش افراد تأثیر بگذارندمی پردازد.

۴) آنتروپومتری: شامل جمع آوری و تفسیر داده های مربوط به شکل و اندازه ابعاد بدن انسان ( ابعاد طولی ، عرضی ، محیطی و وزن ) می باشد. تعریف آنتروپومتری عبارت خواهد بود از اندازه گیری سیستماتیک بدنبال استفاده از وسایل اندازه گیری.

برخی مشکلات معمول در صنایع شامل طراحی نامناسب محل کار ، عدم انطباق بین قابلیتهای کارگر و الزامات شغلی، وجود محیط کار و مشاغل زیان آور ، طراحی نا مناسب سیستم انسان –ماشین و برنامه های ضعیف مدیریت می باشد. این مشکلات منجر به ایجاد مخاطرات در محل کار ، ضعف سلامتی کارگران ، صدمات ناشی از کار با تجهیزات ، معلولیتها و در عوض کاهش بهره وری کارگر و کیفیت تولید و افزایش هزینه می شود. کاربرد موثر ارگونوی در طراحی سیستم کاری می تواند تعادلی را بین ویژگی های کارگر و نیازهای شغلی برقرار کند.این علم ، گستره وسیعی را در زمینه طراحی کار ، ابزار ، تجهیزات ، ماشین آلات ، ایستگاه کار و سیستمها در موارد مختلف صنعتی ، آموزشی ، ورزشی و غیره در بر گیرد. هدف ارگونومی آن است که در طراحی ابزارو وسایل کار و سیستمهای فنی و تولیدی نیز در طراحی محیط کار ، نیازها و خصوصیات جسمی وروحی انسانها در نظر گرفته شود تا در عین نیل به افزایش بازدهی تولید ، به سلامت و بهداشت و راحتی انسانها نیز به بیشترین حد توجه شده باشد.۱رگونومی دارای اهدافی چون بهبود بهره وری، سلامت، ایمنی و آسایش مردم و افزایش کارآیی متقابل سیستمهای انسان- ماشین- محیط است.

بخشی از حیطه های عملکردی ارگونومی را می توان به شرح زیر دانست:

▪ بررسی میزان توانمندی شاغلین با توجه به نوع کار و انرژی مصرفی

▪ مطالعه ابعاد فیزیکی بدن (آنتروپومتری) و کاربرد این دسته از اطلاعات در طراحی ایستگاه های کار

▪ طراحی ارگونومیک ابزارهای دستی

▪ طراحی ایستگاه های کار نشسته، ایستاده (یا توام) و آنالیز سیستم انسان ـ ماشین

▪ بررسی های روانشناختی از دیدگاه نحوه ارتباط بین افراد

▪ تعیین رژیم های کار و استراحت (زمان های استراحت و مدت انجام کار)

▪ بررسی روش های حمل دستی کالا و طراحی خطوط بسته بندی و بارگیری دستی

▪ بررسی صدمات اسکلتی عضلانی مرتبط با کار و آنالیز وضعیت های بدنی

▪ بیومکانیک شغلی

▪ ارگونومی و کار در منزل

▪ کاربرد بهینه رنگ و موسیقی در محیط های کار

بررسی عوامل ارگونومی ، بیماریهای شغلی و عوامل بیولوژیکی :

کار در وضعیت ایستاده

برای کارهای دستی که در حال ایستاده صورت می گیرد ارتفاع میز کار مناسب 5 تا 10 سانتیمتر در زیر حد آرنج خواهد بود . در ارتفاع متوسط آرنج در حدود 104.5 سانتیمتر برای مرد و 98 سانتیمتر برای زن است ( مقصود از ارتفاع متوسط ارنج موقعی است که بازو به طرف پایین و آرنج زاویه 90 درجه داشته باشد ) با این حساب ارتفاع متوسط میز کار 95 تا 100 سانتیمتر برای مرد و 88 تا 93 سانتیمتر برای زن خواهد بود .

در تعیین ارتفاع میز باید محل لازم برای قرار دادن ابزار کار ظرف و غیره را در نظر گرفت زیرا آنها نیز به نوبه خود ارتفاعی دارند که باید به حساب بیایند . اگر کار ایستاده مستلزم صرف نیروی فراوان و شرکت ماهیچه های تنه ( بلند کردن اشیاء سنگین و پائین آوردن آنها ) است ارتفاع میز کار باید کوتاه تر باشد . بر عکس اگر قسمت زیادی از کار در حال تکه دادن آرنج بر روی میز کار انجام شود ارتفاع میز را باید بیشتر گرفت . جدول زیر ارتفاع میزهای مناسب برای کارهای مختلف را نشان می دهد .

نوع کار                              مرد                           زن

فشار روی آرنج              Cm 100 - 110             Cm 95 – 105

کار با اشیاء کوچک          Cm 90 - 95              Cm 85 - 90

کار نیازمند به صرف نیرو     Cm 75 - 90              Cm 70 - 85 

تطابق افراد با ارتفاع میدان کار در وضع ایستاده : اعداد نوشته شده در جدول با توجه به حد متوسط اندازه گیری ها تعیین شده است و خصوصیات فردی در آن محاسبه نگردیده و به همین دلیل این اندازه ها برای افراد کوتاه قد متناسب نیست و به همین منظور باید از تخته های زیرپائی مشبک برای حصول و نیل به به ارتفاع دلخواه استفاده کنند . برای افراد بلند قد کاربرد این اندازه ه پا اشکال بیشتری دارد و باید روی میز کار بعلت کسر ارتفاع خم شوند و این موضوع باعث انقباضات استاتیک و ایجاد دردهای پشت و خستگی فراوان در اعضاء بدن خواهد کرد . برای رفع این مشکل بهترین راه تعبیه میزهای قابل تنظیم است که به نسبت دلخواه بتوانیم ارتفاع آن راتغییر دهیم . به هر حال در انتخاب میز کار با قرار دادن تخته ای در زیر پا به آسانی میسر می باشد .

کار در وضعیت نشسته

برای مشاغل نشسته ارتفاع میز کار باید چند ساننتیمتر در پائین آرنج باشد و در کارهای دقیق یا بسیار دقیق مثل جواهر سازی و امثال آن معمولاً کارگر ، به حالت نشسته کار می کند . در اینگونه مشاغل محاسبه فاصله دید اهمیت دارد . در میز کار محاسبه ضخامت چوب و یا فلز روی میز اهمیت زیادی دارا می باشد . زیرا در بسیاری از مشاغل که حرکات دست در روی میز زیاد است و یا ضربه های چکش و غیره به سطح مطز وارد می آید باید سطح میز مقاومت کافی داشته باشد و دست بتواند آزادانه روی آن کار کند . قطر صفحه روی میز در محاسبه ارتفاع میز همیشه در مد نظر قرار می گیرد . با توجه به این نکته ارتفاع میز در کارهای نشسته باید تا حدود زانو باشد . اگر ضخامت میز روی میز کار را در نظر بگیریم با توجه به آنکه به طور متوسط قطر مزبور 4 سانتیمتر است ارتفاع میز برای زن ها 60 سانتیمتر و برای مردها 68 سانتیمتر کافی خواهد بود . این اندازه ها برای میز کار در مشاغلی نظیر ماشی نویسی- ماشین های حساب و کارهای دقیق مثل جواهر سازی و کارهایی که نیازمند به فعالیت جسمانی زیاد است توصیه می شود . کاربرد میزهای نامناسب برای افراد بلند قد موجب دردهای ماهیچه ای و خستگی پیش رس خواهد شد . برای کارهای اداری که در آن از ماشین تحریر استفاده نمی شود در صورتی که ارتفاع صندلی قابل تغییر باشد ارتفاع میز باید در حدود 74 تا 78 سانتیمتر برای مردها و 70 تا 74 سانتیمتر برای زن ها باشد . در صورت لزوم می توان از زیر پائی نیز استفاده نمود . درمیزهای دفاتر پاها باید جای کافی برای حرکت داشته باشد و حتی فضا به حدی باشد که شخص بتواند پا را روی پا بیاندازد . به همین دلیل وجود کشو در بالای زانو و یا انتخاب رویه های ضخیم برای میزها توصیه نمی شود . جدول زیر وضعیت صحیح و ارتفاع مناسب میز را برای کارهای نشسته نشان می دهد .


نوع کار                                        مرد           زن

کارهای دقیق با فاصله دید کم       110-90      110-80

خواندن و نوشتن                        78-74        74-70

کارهای دستی پر فعالیت             68            65

کارگران یکجانشین : بهترین وضعیت نشسته برای کارگر یکجانشین این است که بازوها با قفسه سینه زاویه 10 درجه داشته باشد یا مفصل آرنج زاویه 110 درجه درست کند و ساعد و مچ در وضعیتی مانند حالت نوشتن باشد . پس از معیین کرد علل احتمالی یک ناراحتی تغییرات مختصری در روش های کار در گارگاههای ماشین ها ناراحتی را رفع می کند .

ایجاد سهولت در عملیات و حرکات :

برای سهولت در کارها باید اصول زیر را رعایت کرد :

1. کارهای ظریف و دقیق نباید توام با انقباض عضلانی باشد زیرا عضله منقبض به آسانی تحت فرمان و هم آهنگا قرار نمی گیرد و توصیه می شود که انجام کارهای دقیق وظریف و سریع بلافاصله پس از فعالیت های جسمی خودداری شود .

2. تنظیم حرکات افقی از حرکات عمودی سهل تر است . حرکات دایره ای از حرکات زیگزاگ آسانتر صورت می گیرد . حرکات فرمان هایی که در جهت دور شدن از بدن است راحت تر است .

3. باید کار به صورت متناوب و حفظ زنجیری باشد . کارهای با توقف سریع و شروع سریع خسته کننده تر است و توصیه نمی شود .

4. اشیاء فنی و ابزارها مانند آچار و ابزار کار باید به صورت نیم دایره ای در مقابل کارگر قرار گیرد . حدود تسلط به کار و وسائل کار باید 3/2 مقدار حداکثر ممکنه باشد و می توان با رسم دایره ای به شعاع 25 تا 45 سانتیمتر که از آرنج خمیده شروع شده شعاع عمل را رسم کرد .

5. در کارهایی که با دو دست انجام می گیرد فعالیت برای هر دو دست در حد ممکن باید به طور مساوی باشد و در زمان معیین آغاز و پایان یابد .





نوع مطلب : مهندسی صنایع، تحلیل سیستمها، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




یکشنبه 16 اردیبهشت 1397 05:51 ب.ظ
My partner and I absolutely love your blog and find most of your post's to be what precisely I'm looking
for. Does one offer guest writers to write content in your case?
I wouldn't mind creating a post or elaborating on many
of the subjects you write regarding here. Again, awesome website!
دوشنبه 28 اسفند 1396 08:27 ق.ظ

Thanks a lot. I appreciate it!
cialis canadian drugs miglior cialis generico we recommend cialis best buy cialis y deporte price cialis best tadalafil only best offers cialis use enter site very cheap cialis cialis for sale in europa bulk cialis
چهارشنبه 8 شهریور 1396 12:54 ب.ظ
Hi to every one, it's genuinely a pleasant for me to pay a visit this site, it includes useful
Information.
شنبه 4 شهریور 1396 02:11 ب.ظ
I have been exploring for a little for any high-quality articles or
weblog posts on this sort of space . Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this site.
Reading this info So i'm glad to show that I've a very just right uncanny
feeling I found out just what I needed. I most for sure will make certain to do not fail to remember this web site and give it a look regularly.
پنجشنبه 2 شهریور 1396 10:25 ق.ظ
Hi there! This is my first comment here so I just wanted to give a quick shout
out and say I genuinely enjoy reading your articles.
Can you recommend any other blogs/websites/forums that cover the same topics?
Appreciate it!
دوشنبه 30 مرداد 1396 12:43 ب.ظ
Thanks for ones marvelous posting! I genuinely enjoyed reading it, you
might be a great author.I will always bookmark your blog and will
eventually come back in the future. I want to encourage you to ultimately continue your great work, have a
nice day!
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:59 ب.ظ
Hello, i feel that i noticed you visited my website so i got here to return the want?.I am trying to
in finding issues to enhance my site!I guess its adequate to make use of some of your concepts!!
سه شنبه 26 اردیبهشت 1396 05:02 ق.ظ
Very soon this web site will be famous amid all blogging viewers, due to it's fastidious articles
چهارشنبه 23 فروردین 1396 01:49 ب.ظ
Truly no matter if someone doesn't know after that its up to other people that
they will assist, so here it occurs.
دوشنبه 21 فروردین 1396 07:31 ق.ظ
I pay a quick visit day-to-day a few web pages and websites
to read articles or reviews, except this webpage gives quality based posts.
جمعه 11 فروردین 1396 09:14 ب.ظ
I go to see every day a few web sites and blogs to read articles or reviews,
but this web site presents feature based posts.
چهارشنبه 14 اسفند 1392 03:33 ب.ظ
سلام عزیـــــــزم ، چه وب باحالی داری ، خیلی جذابه ، راستی منم یه سایت آشپزی دارم خیلی تر و تمیز و شیک ، ممنون میشم بیایی و نظرت رو بگی ، حتما یه سر بیا ،اگه خواستی میتونی منو با اسم سایت آشپزی نوشیدنی لینک کنی ، منتظرتم بای
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر